آب اکسیژنه

توضیحات

آب اکسیژنه، با فرمول شیمیایی H2O2، مایعی بی‌رنگ با بوی تندی است که به عنوان یک ضدعفونی‌کننده، سفید کننده و عامل اکسید کننده در مصارف خانگی و صنعتی کاربرد دارد.

این ماده که فقط با یک اتم اکسیژن اضافی نسبت به آب ساخته می‌شود، به دلیل خواص اکسیدکنندگی قوی خود، می‌تواند میکروب‌ها را از بین ببرد، رنگ‌ها را تجزیه کند و در فرآیندهای مختلف صنعتی نقش داشته باشد.

در این مقاله به بررسی خواص فیزیکی و شیمیایی، کاربردها، نحوه تولید و خطرات احتمالی آن می‌پردازیم. همچنین اطلاعات مفیدی در مورد نحوه استفاده‌ی امن و موثر از این ماده در مصارف خانگی و صنعتی ارائه خواهیم داد.

آب اکسیژنه (هیدروژن پراکسید) چیست؟

آب اکسیژنه، که با نام هیدروژن پراکسید نیز شناخته می‌شود، محلولی ساده با فرمول H2O2 است. این ماده یک مایع بی‌رنگ با بوی تند و کمی اسیدی است که به عنوان ضدعفونی کننده و سفید کننده کاربرد دارد.

آب اکسیژنه به دلیل دارا بودن یک پیوند اکسیژن-اکسیژن ناپایدار، به عنوان یک اکسنده عمل می‌کند. به همین دلیل، به راحتی با ترکیبات دیگر واکنش نشان می‌دهد و اکسیژن آزاد می‌کند. این خاصیت، آب اکسیژنه را به ماده‌ای کارآمد برای ضدعفونی کردن سطوح و کشتن میکروب‌ها تبدیل می‌کند.

این ماده در غلظت‌های مختلف در دسترس است. محلول‌های رقیق (3%) در داروخانه‌ها برای ضدعفونی کردن زخم‌ها و جراحت‌های جزئی به فروش می‌رسد.

غلظت‌های بالاتر (تا 30%) برای مصارف صنعتی مانند تصفیه آب استفاده می‌شود. در حین استفاده از این ماده، باید نکات ایمنی را رعایت کرد؛

زیرا تماس با غلظت‌های بالا می‌تواند به پوست، چشم و مجاری تنفسی آسیب برساند.

انواع آب اکسیژنه

• آب اکسیژنه خوراکی: که معمولاً در غلظت 3% فروخته می‌شود و برای مصارف خانگی مانند ضدعفونی کردن سطوح و تمیز کردن زخم‌ها استفاده می‌شود. این نوع پراکسید هیدروژن برای مصرف خوراکی بی‌خطر است و حتی گاهی اوقات به عنوان افزودنی به غذاها برای افزایش ماندگاری آنها استفاده می‌شود.
• آب اکسیژنه صنعتی: که در غلظت‌های مختلف، از 3% تا 30% یا بیشتر، فروخته می‌شود و برای مصارف صنعتی مانند تصفیه آب و ضدعفونی کردن استفاده می‌شود. این نوع از این ماده می‌تواند قوی باشد و باید با احتیاط از آن استفاده شود؛ زیرا  می‌تواند باعث تحریک پوست و چشم شود.

گرید هیدروژن پراکسید

گرید یا درجه خلوص هیدروژن پراکسید به میزان ناخالصی‌های موجود در آن اشاره دارد.

این محصول در گریدهای مختلفی از 3% تا 98% خلوص تولید می‌شود. هر چه گرید یا درجه خلوص بالاتر باشد، ناخالصی‌های کمتری در آن وجود دارد و برای مصارف حساس‌تر و تخصصی‌تر مناسب است.

۱- پراکسید هیدروژن صنعتی

پراکسید هیدروژن صنعتی، نوعی از پراکسید هیدروژن با غلظت بالا (30 تا 90 درصد، و گاهی تا 98%) است که به عنوان یک اکسید کننده قوی در فرآیندهای مختلف صنعتی کاربرد دارد.

این ماده به دلیل غلظت بالا، بسیار خورنده است و می‌تواند به پوست، چشم و مجاری تنفسی آسیب جدی برساند. این پراکسید هیدروژن غلظت بسیار بالاتری (تا 30 برابر) نسبت به پراکسید هیدروژن خوراکی دارد و به همین دلیل برای مصارف خانگی و بهداشتی مناسب نیست.

استفاده از این ماده فقط باید توسط افراد آموزش دیده و با تجهیزات محافظ مناسب انجام شود. پراکسید هیدروژن صنعتی باید دور از مواد قابل اشتعال و سایر مواد شیمیایی نگهداری شود. برخی از مهم‌ترین کاربردهای پراکسید هیدروژن صنعتی عبارتند از:

• تصفیه آب و فاضلاب: برای حذف آلاینده‌های آلی و معدنی از آب و فاضلاب
• رنگرزی نساجی: برای سفید کردن و رنگرزی منسوجات
• تولید مواد شیمیایی: در تولید مواد شیمیایی مختلف مانند پراکسید سدیم و پرکلرات سدیم
• صنایع غذایی: به عنوان ضدعفونی کننده و نگهدارنده مواد غذایی
• استخراج معدن: برای جداسازی فلزات از سنگ معدن
• تولید کاغذ: برای سفید کردن خمیر چوب و کاغذ
• صنعت لاستیک: به عنوان یک عامل ولکانش
• صنعت پلیمر: به عنوان یک آغازگر پلیمریزاسیون

 ۲- پراکسید هیدروژن خوراکی

پراکسید هیدروژن خوراکی، نوعی از هیدروژن پراکسید با غلظت کم (3 تا 6 درصد) است که به طور رایج در داروخانه‌ها به فروش می‌رسد و برای مصارف خانگی و بهداشتی کاربرد دارد.

این ماده غلظت بسیار پایینی (تا 30 برابر کمتر) نسبت به پراکسید هیدروژن صنعتی دارد و به همین دلیل برای مصارف صنعتی مناسب نیست. برخی از مهم‌ترین کاربردهای آن عبارتند از:

• ضدعفونی کننده: برای ضدعفونی کردن زخم‌ها، جرم‌گیری سطوح و ابزار و ضدعفونی کردن میوه‌ها و سبزیجات
• سفید کننده: برای سفید کردن دندان‌ها، مو و لباس
• دهانشویه: برای از بین بردن باکتری‌های دهان و خوشبو کردن دهان
• از کاربردهای دیگر آن به عنوان کمپرسی سرد برای تسکین درد و التهاب، برای از بین بردن قارچ ناخن پا و …

۳- آب اکسیژنه آزمایشگاهی

آب اکسیژنه آزمایشگاهی، نوعی از این ماده با بالاترین درجه خلوص (98 تا 100 درصد) است که به دلیل خواص اکسید کنندگی قوی خود، در زمینه‌های مختلف علمی و صنعتی کاربرد دارد.

آب اکسیژنه آزمایشگاهی نیز به دلیل غلظت بسیار بالا، بسیار خورنده است و می‌تواند به شدت به پوست، چشم و مجاری تنفسی آسیب برساند. استفاده از این ماده فقط باید توسط افراد بسیار متخصص و با تجهیزات محافظ کامل انجام شود.

محل نگهداری آن باید دور از مواد قابل اشتعال و سایر مواد شیمیایی باشد. کاربردهای آب اکسیژنه آزمایشگاهی عبارت است از:

• تحقیقات علمی: در آزمایشگاه‌ها برای انجام آزمایش‌های مختلف شیمیایی، بیولوژیکی و پزشکی
• مصارف تخصصی: در صنایع دارویی، آرایشی و بهداشتی، تصفیه آب و فاضلاب، پالایش نفت و گاز و…

خواص فیزیکی و شیمیایی آب اکسیژنه

پراکسید هیدروژن مانند هر محصول دیگری دارای خواص فیزیکی و شیمیایی خاصی است. آشنایی با خواص فیزیکی و شیمیایی آن برای افرادی که قصد استفاده از این ماده را دارند بسیار ضروری است. در ادامه قصد داریم به صورت کامل شما را با خواص فیزیکی و شیمیایی این ماده آشنا کنیم.

مشخصات فیزیکی هیدروژن پراکسید

• رنگ: آب اکسیژنه خالص کاملاً بی‌رنگ است. رنگ آبی کم‌رنگی که در محلول‌های رقیق مشاهده می‌شود، به دلیل وجود ناخالصی‌های جزئی مانند یون‌های آهن است.
• بو: آب اکسیژنه خالص بوی مشخصی ندارد. بوی تندی که در غلظت‌های بالا احساس می‌شود، به دلیل آزاد شدن اکسیژن و تحریک مجاری تنفسی است.
• طعم: این ماده طعم تلخی دارد که می‌تواند باعث سوزش و تحریک دهان و گلو شود.
• نقطه جوش: نقطه جوش آن 2 درجه سانتیگراد است.
• نقطه انجماد: نقطه انجماد آن 89- درجه سانتیگراد است.
• پیوند هیدروژنی: پراکسید هیدروژن دارای پیوندهای هیدروژنی قوی بین مولکول‌های H2O2 است. این پیوندها به افزایش نقطه جوش و انجماد آن نسبت به آب کمک می‌کنند.
• قطبیت: این ماده یک مولکول قطبی است به دلیل اختلاف منفی‌گرایی بین اتم‌های اکسیژن و هیدروژن.
• دیامغناطیس: پراکسید هیدروژن دیامغناطیس است، به این معنی که در میدان مغناطیسی خارجی دفع می‌شود.
• ویسکوزیته: ویسکوزیته این ماده کمی بیشتر از آب است.
• چگالی: چگالی پراکسید هیدروژن 14 گرم بر سانتی‌متر مکعب است که حدود 1.4 برابر چگالی آب است.
• تجزیه: این ماده در دمای بالا (حدود 150 درجه سانتیگراد) به طور طبیعی به آب و اکسیژن تجزیه می‌شود. این واکنش می‌تواند انفجاری باشد. به همین دلیل باید از گرم کردن بیش از حد این ماده خودداری کرد.
• ذخیره‌سازی: این ماده باید در ظروف دربسته، خنک و دور از نور نگهداری شود. نور و گرما می‌توانند سرعت تجزیه آن را افزایش دهند.
• حلالیت: پراکسید هیدروژن در آب، الکل و اتر محلول است.
• ماهیت اسیدی: پراکسید هیدروژن یک اسید ضعیف است و در آب به طور جزئی یونیزه می‌شود و محلولی اسیدی ضعیف ایجاد می‌کند.

 خواص شیمیایی هیدٰروژن پراکسید

پراکسید هیدروژن، که به پراکسید هیدروژن نیز معروف است، به دلیل ساختار مولکولی منحصر به فردش، خواص شیمیایی جالبی دارد. در ادامه به برخی از این خواص اشاره می‌کنیم:

1. خاصیت اکسید کنندگی

پراکسید هیدروژن یک عامل اکسید کننده قوی است، به این معنی که به راحتی می‌تواند اکسیژن آزاد کند. این خاصیت، کاربردهای متنوعی را برای این ماده در صنایع مختلف از جمله ضدعفونی کننده، سفید کننده و داروسازی به ارمغان آورده است.

در واکنش‌های اکسایش-کاهش، این ماده می‌تواند به عنوان اکسنده عمل کند و الکترون از دست بدهد. در این فرآیند، مولکول H2O2 به آب (H2O) و اکسیژن (O2) تبدیل می‌شود.

2. خاصیت کاهندگی

در شرایط خاص، هیدروژن پراکسید می‌تواند به عنوان یک عامل کاهنده نیز عمل کند. این خاصیت در محیط‌های قلیایی بیشتر مشاهده می‌شود.

در واکنش‌های اکسایش-کاهش، آب اکسیژنه می‌تواند به عنوان کاهنده عمل کند و الکترون بپذیرد. در این فرآیند، مولکول H2O2 به آب ((H2O و اکسیژن اتمی (O) تبدیل می‌شود.

3. اسید ضعیف

آب اکسیژنه در آب به طور جزئی یونیزه می‌شود و محلولی اسیدی ضعیف ایجاد می‌کند. اسید کونژوگه آن، H3O2+، یک اسید بسیار ضعیف‌تر از اسیدهای معدنی مانند اسید سولفوریک یا اسید کلریدریک است.

4. ناپایداری

آب اکسیژنه به طور طبیعی ناپایدار است و به آرامی به آب و اکسیژن تجزیه می‌شود. سرعت تجزیه به عوامل مختلفی مانند دما، pH، وجود کاتالیزور و نور بستگی دارد. برای افزایش پایداری آن، می‌توان آن را در محلول‌های سرد و اسیدی نگهداری کرد.

5. واکنش‌پذیری

پراکسید هیدروژن با بسیاری از مواد شیمیایی، از جمله فلزات، اسیدها، بازها و مواد آلی واکنش می‌دهد. برخی از این واکنش‌ها می‌توانند گرمازا و خطرناک باشند. به همین دلیل هنگام کار با آب اکسیژنه باید احتیاط کرد.

6. سمی بودن

آب اکسیژنه در غلظت‌های بالا می‌تواند سمی باشد و به پوست، چشم و غشاهای مخاطی آسیب برساند. بلعیدن آب اکسیژنه غلیظ می‌تواند منجر به مشکلات گوارشی جدی شود.

خرید آب اکسیژنه

در مورد محصولات مواد شیمیایی، کیفیت حرف اول را می‌زند! شرکت سامر شیمی، به عنوان یکی از برترین واردکننده‌های آب اکسیژنه در ایران، به جای تمرکز بر قیمت پایین، بر کیفیت بالای محصولات خود، به خصوص پراکسید هیدروژنتمرکز دارد.

از آن جایی که در صنایع مختلف، به خصوص برای تولیدکنندگان محصولات دارویی و شیمیایی، کیفیت مواد اولیه اهمیت زیادی دارد؛ استفاده از مواد شیمیایی نامرغوب می‌تواند منجر به مشکلات و خسارات جبران‌ناپذیری در فرآیند تولید و کیفیت محصول نهایی شود.

به همین دلیل سامر شیمی، پراکسید هیدروژن را در حجم بالا و با کیفیت برتر در انبار مرکزی خود موجود دارد و آن را به مشتریان گرامی در حجم‌های دلخواه، از پایین‌ترین مقدار تا تناژ بالا عرضه می‌کند.

خرید آب اکسیژنه در تهران

افرادی که ساکن تهران هستند می‌توانند برای خرید آب اکسیژنه به سایت سامر شیمی مراجعه کنند. انبار مرکزی گروه صنعتی سامر شیمی در تهران واقع شده است. به همین دلیل سفارش شما در کوتاه‌ترین زمان ممکن به دست شما خواهد رسید. همچنین شما می‌توانید به صورت عمده و خرده از این سایت خرید کنید.

خرید آب اکسیژنه در اصفهان

گروه صنعتی سامر شیمی تمامی محصولات خود را به تمام نقاط کشور ارسال می‌کنند. به همین دلیل ساکنین اصفهان نیز می‌توانند با خیال راحت محصولات مورد نظر خود را از سایت سامر شیمی خریداری کنند. بعد از ثبت سفارش، محصول در کوتاه‌ترین زمان ممکن با بسته بندی استاندارد برای آنها ارسال خواهد شد.

آب اکسیژنه را از کجا تهیه کنیم؟

سامر شیمی به عنوان بزرگترین تامین کننده آب اکسیژنه در ایران، مفتخر است که این محصول را با کیفیت بالا و آنالیز معتبر در حجم های مختلف به مشتریان خود ارائه می دهد.

مشتریان گرامی می توانند این محصول را در مقدار کم یا تناژ بالا، متناسب با نیاز خود، از انبار مرکزی واقع در تهران خریداری نمایند. برای دریافت مشاوره و خرید آب اکسیژنه با کیفیت بالا همین حالا با کارشناسان سامر شیمی تماس بگیرید.

قیمت آب اکسیژنه

قیمت آب اکسیژنه به عوامل مختلفی مانند غلظت، حجم، برند و محل خرید بستگی دارد. به طور کلی قیمت این ماده به صورت زیر است.

آب اکسیژنه 3 درصد:

• حجم کم (50 تا 100 میلی لیتر): بین 20 تا 50 هزار تومان
• حجم متوسط (250 تا 500 میلی لیتر): بین 50 تا 75 هزار تومان
• حجم زیاد (1 لیتر یا بیشتر): بین 100 تا 150 هزار تومان

آب اکسیژنه 6 درصد:

• حجم کم (50 تا 100 میلی لیتر): بین 30 تا 70 هزار تومان
• حجم متوسط (250 تا 500 میلی لیتر): بین 60 تا 90 هزار تومان
• حجم زیاد (1 لیتر یا بیشتر): بین 100 تا 150 هزار تومان

آب اکسیژنه 10 درصد:

• حجم کم (50 تا 100 میلی لیتر): بین 50 تا 80 هزار تومان
• حجم متوسط (250 تا 500 میلی لیتر): بین 80 تا 120 هزار تومان
• حجم زیاد (1 لیتر یا بیشتر): بین 150تا 200 هزار تومان

آنالیز آب اکسیژنه

آنالیز پراکسید هیدروژن (H2O2) فرآیندی است که برای تعیین غلظت آن در یک محلول انجام می‌شود. روش‌های مختلفی برای آنالیز آب اکسیژنه وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. روش‌های رایج آنالیز هیدروژن پراکسید عبارت اند از:

• تیتراسیون: این روش کلاسیک شامل واکنش پراکسید هیدروژن با یک عامل کاهنده استاندارد مانند ید یا پرمنگنات پتاسیم و سپس اندازه گیری حجم عامل کاهنده مصرف شده برای اکسیداسیون کامل آب اکسیژنه است. این روش نسبتاً ساده و دقیق است؛ اما به تجهیزات و مواد شیمیایی خاصی نیاز دارد.
• روش اسپکتروفتومتری: در این روش، از جذب نور توسط محلول آب اکسیژنه در طول موج خاص برای تعیین غلظت آن استفاده می‌شود. این روش سریع و ساده است؛ اما به یک اسپکتروفتومتر و منحنی استاندارد کالیبره شده نیاز دارد.
• روش پلاروگرافی: این روش از اندازه‌گیری جریان الکتریکی عبوری از محلول پراکسید هیدروژن در یک پتانسیل اعمال شده خاص برای تعیین غلظت آن استفاده می‌کند. این روش حساس و دقیق است؛ اما به تجهیزات تخصصی و اپراتور ماهر نیاز دارد.
• روش آنزیمی: در این روش، از آنزیم کاتالاز برای تجزیه آب اکسیژنه به آب و اکسیژن و اندازه‌گیری سرعت این واکنش برای تعیین غلظت آب اکسیژنه استفاده می‌شود. این روش نسبتاً ساده و خاص است؛ اما به آنزیم کاتالاز خالص و تجهیزات مناسب نیاز دارد.
• روش سنجشگرهای الکتروشیمیایی: در این روش از سنجشگرهای الکتروشیمیایی خاصی برای اندازه‌گیری مستقیم غلظت آب اکسیژنه در محلول استفاده می‌شود. این روش سریع، ساده و نسبتاً دقیق است؛ اما به سنجشگرهای الکتروشیمیایی مناسب و کالیبراسیون منظم نیاز دارد.

مزایای هیدروژن پراکسید

• فعالیت ضد میکروبی قوی و گسترده: پراکسید هیدروژن بر روی طیف وسیعی از میکروارگانیسم‌ها، از جمله باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و هاگ‌ها، اثرگذار است.
• انعطاف پذیری در استفاده: پراکسید هیدروژن را می‌توان به صورت مایع، بخار یا اسپری استفاده کرد. همچنین می‌توان آن را با آب یا سایر محلول‌ها رقیق کرد.
• مشخصات ایمنی: پراکسید هیدروژن در مقایسه با سایر میکروبیوسیدها، مانند سفید کننده، کمتر سمی است.

کاربرد هیدروژن پراکسید

تعیین مهم‌ترین کاربرد پراکسید هیدروژن (هیدروژن پراکسید) دشوار است؛ زیرا این ماده کاربردهای متنوع و مفیدی در زمینه‌های مختلف دارد. با این حال، می‌توان گفت که برخی از مهم‌ترین کاربردهای آن عبارتند از:

1. ضدعفونی کننده

هیدروژن پراکسید به دلیل خاصیت ضد میکروبی قوی خود، یک ضدعفونی کننده بسیار موثر برای سطوح، ابزار و تجهیزات پزشکی و همچنین زخم‌ها و جراحت‌ها است. برخلاف سایر ضدعفونی کننده‌ها، هیدروژن پراکسید به طور طبیعی به آب و اکسیژن تجزیه می‌شود و نیازی به استفاده از مواد شیمیایی مضر دیگر باقی نمی‌گذارد.

2. سفید کننده

هیدروژن پراکسید یک سفید کننده طبیعی و ملایم است که می‌توان از آن برای سفید کردن دندان‌ها، موها، لباس‌ها و سطوح مختلف استفاده کرد. این ماده برخلاف سایر سفید کننده‌ها، بوی تند و زننده ندارد و به مرور زمان رنگ سطوح را از بین نمی‌برد.

3. کاربردهای پزشکی

از هیدروژن پراکسید در برخی از داروها مانند ضدعفونی کننده‌های گوش و دهان و همچنین برای درمان برخی از عفونت‌ها استفاده می‌شود. از این ماده همچنین برای شستشوی زخم‌ها و جراحت‌ها و جلوگیری از عفونت استفاده می‌شود. این ماده می‌تواند به عنوان دهانشویه برای از بین بردن باکتری‌ها و بوی بد دهان استفاده شود.

4. کاربردهای صنعتی

در صنایع مختلف از جمله نساجی، کاغذ سازی و داروسازی از هیدروژن پراکسید به عنوان عامل اکسید کننده و سفید کننده استفاده می‌شود. از این ماده همچنین برای تصفیه آب و فاضلاب و برای حذف آلاینده‌ها از خاک و آب استفاده می‌شود. هیدروژن پراکسید در تولید برخی از مواد شیمیایی و پلاستیک‌ها نیز استفاده می‌شود.

5. کاربردهای خانگی

از هیدروژن پراکسید می‌توان برای تمیز کردن سطوح مختلف، از جمله سطوح آشپزخانه و حمام استفاده کرد. این ماده می‌تواند برای از بین بردن لکه‌ها و بوهای نامطبوع استفاده شود. هیدروژن پراکسید همچنین می‌تواند برای ضدعفونی کردن میوه‌ها و سبزیجات استفاده شود. انتخاب مهم‌ترین کاربرد هیدروژن پراکسید به نیازها و اولویت‌های شما بستگی دارد.

فروش آب اکسیژنه سامر شیمی

هلدینگ سامر شیمی یکی از فروشندگان معتبر پراکسید هیدروژن و سایر مواد شیمیایی در ایران هستند. این گروه بدون واسطه محصولات خود را به فروش می‌رسانند.

به همین دلیل خرید از آنها می‌تواند مزایای زیادی از جمله قیمت مناسب، تحویل سریع، اورجینال بودن مواد و خرید امن را برای شما داشته باشد. می‌توانید مواد مورد نیاز خود را به صورت عمده و خرده از این سایت سفارش دهید و در کوتاه‌ترین زمان ممکن در بسته بندی استاندارد آنها را تحویل بگیرید.

نگهداری آب اکسیژنه

برای حفظ کیفیت و اثربخشی آب اکسیژنه ((H2O2 و جلوگیری از تجزیه شدن آن، باید به روش صحیح نگهداری شود. در ادامه به نکات مهم در مورد نگهداری از این ماده در سه بخش انتخاب ظروف، محیط و مکان نگهداری می‌پردازیم:

انتخاب ظروف نگهداری

• جنس: بهترین ظروف برای نگهداری آب اکسیژنه، ظروف غیرقابل نفوذ و شفاف از جنس شیشه یا پلاستیک هستند. ظروف فلزی می‌توانند با آن واکنش داده و منجر به تجزیه آن شوند.
• رنگ: از ظروف شفاف یا قهوه ای رنگ استفاده کنید. نور می‌تواند باعث تجزیه این ماده شود، استفاده از ظروف شفاف به شما این امکان را می‌دهد که رنگ محلول را بررسی کنید و از هرگونه تغییر رنگ که نشان دهنده تجزیه است، آگاه شوید.
• درب: از ظروف دربسته و غیر قابل نفوذ استفاده کنید. نفوذ هوا به داخل ظرف می‌تواند سرعت تجزیه آب اکسیژنه را افزایش دهد.

انتخاب محیط نگهداری

• خنک: این ماده را در مکانی خنک و دور از گرمای مستقیم یا نور خورشید نگهداری کنید. گرمای زیاد می‌تواند سرعت تجزیه را افزایش دهد.
• خشک: هیدروژن پراکسید را در محیطی خشک و دور از رطوبت نگهداری کنید. رطوبت می‌تواند منجر به تجزیه و کاهش غلظت آن شود.
• دور از مواد شیمیایی دیگر: هیدروژن پراکسید را دور از سایر مواد شیمیایی، به خصوص مواد قابل اشتعال و اسیدها نگهداری کنید. مخلوط کردن آب اکسیژنه با برخی مواد شیمیایی می‌تواند منجر به واکنش‌های خطرناک شود.

انتخاب مکان نگهداری

• مکان مرتفع: این ماده را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی نگهداری کنید. این ماده می‌تواند در صورت بلعیدن مضر باشد.
• محل امن: آن را در مکانی امن و دور از منابع خطرناک مانند آتش سوزی یا مواد شیمیایی خطرناک نگهداری کنید.

روش تولید آب اکسیژنه صنعتی

دو روش اصلی برای تولید صنعتی آب اکسیژنه (H2O2) وجود دارد که عبارت اند از:

1. فرآیند آنتراکینون:

این روش رایج‌ترین روش تولید آب اکسیژنه در حال حاضر است. در این فرآیند از مشتقات آنتراکینون مانند 2-اتیل آنتراکینون به عنوان ماده اولیه استفاده می‌شود.

در این روش ابتدا آنتراکینون در حضور کاتالیزور پالادیوم با هیدروژن واکنش می‌دهد و هیدروآنتراکینون تولید می‌شود. سپس هیدروآنتراکینون در مجاورت هوا به آنتراکینون و آب اکسیژنه اکسید می‌شود. در نهایت هیدروژن پراکسید از محلول با استفاده از روش‌های جداسازی مایع-مایع استخراج می‌شود.

مزایای فرآیند آنتراکینون عبارتند از:

• بازده بالا
• خلوص بالا
• عملکرد مداوم
• قابلیت تولید در مقیاس بزرگ

2. روش الکترولیز:

در این روش، هیدروژن پراکسید با استفاده از الکترولیز محلول سولفوریک اسید یا سولفات آمونیوم هیدروژن تولید می‌شود. در این روش ابتدا محلول سولفوریک اسید یا سولفات آمونیوم هیدروژن در سلول الکترولیزی الکترولیز می‌شود.

در کاتد، هیدروژن تولید می‌شود و در آند، اکسیژن تولید می‌شود. سپس اکسیژن تولیدی در کاتد با آب واکنش می‌دهد و آب اکسیژنه تولید می‌شود.

مزایای روش الکترولیز عبارتند از:

• فرآیندی نسبتاً تمیز
• تولید آب اکسیژنه با خلوص بالا
• امکان تولید در مقیاس کوچک

معایب روش الکترولیز عبارتند از:

• بازده پایین‌تر در مقایسه با فرآیند آنتراکینون
• نیاز به برق زیادی دارد
• هزینه عملیاتی بالاتر

انتخاب روش مناسب برای تولید آب اکسیژنه به عوامل مختلفی از جمله مقیاس تولید، کیفیت مورد نیاز، هزینه‌ها و ملاحظات زیست محیطی بستگی دارد. علاوه بر دو روش ذکر شده، روش‌های دیگری مانند روش‌های مبتنی بر پراکسید و روش‌های فتوکاتالیزوری نیز برای تولید این ماده در حال توسعه هستند.

طرز تهیه آب اکسیژنه 3 درصد

برای تهیه آب اکسیژنه 3 درصد از آب اکسیژنه 35 درصد، باید 11 قسمت آب مقطر را با 1 قسمت آب اکسیژنه 35 درصد مخلوط کنید. به عنوان مثال، برای 100 میلی لیتر آب اکسیژنه 3 درصد، به 90 میلی لیتر آب مقطر و 10 میلی لیتر آب اکسیژنه 35 درصد نیاز دارید.

جایگزین آب اکسیژنه

جایگزین آب اکسیژنه به کاربرد مورد نظر شما بستگی دارد. در ادامه، به چند مورد از جایگزین‌های رایج آن در مصارف مختلف اشاره می‌کنیم:

• الکل: الکل isopropanol یا اتانول 70 درصد می‌تواند جایگزینی مناسب برای ضدعفونی کردن سطوح و ابزار باشد.
• سرکه سفید: سرکه سفید رقیق شده با آب (به نسبت مساوی) می‌تواند برای ضدعفونی کردن سطوح و از بین بردن قارچ‌ها مفید باشد.
• روغن درخت چای: روغن درخت چای رقیق شده با آب (به نسبت 1 به 10) می‌تواند برای ضدعفونی کردن سطوح و درمان عفونت‌های قارچی پوست استفاده شود.
• سرکه سفید: سرکه سفید رقیق شده با آب (به نسبت مساوی) می‌تواند برای سفید کردن لباس‌ها، دندان‌ها و سطوح استفاده شود.
• لیمو: آبلیمو می‌تواند برای سفید کردن لباس‌ها، دندان‌ها و سطوح استفاده شود.
• جوش شیرین: جوش شیرین می‌تواند برای سفید کردن دندان‌ها و سطوح استفاده شود.

معادله تجزیه آب اکسیژنه

معادله شیمیایی تجزیه آب اکسیژنه (H2O2) به آب (H2O) و اکسیژن (O2) به صورت زیر است:

H2O2 → 2 H2O + O22

در این واکنش، دو مولکول آب اکسیژنه به دو مولکول آب و یک مولکول اکسیژن تجزیه می‌شود. این واکنش گرمازا است، به این معنی که در حین انجام واکنش گرما آزاد می‌شود.

ایمنی آب اکسیژنه

آب اکسیژنه (Hydrogen Peroxide) یک ماده شیمیایی اکسید کننده قوی است که می‌تواند در صورت عدم استفاده صحیح، خطرناک باشد. برای اطمینان از ایمنی خود هنگام کار با آن نکات زیر را رعایت کنید:

ملاحظات ایمنی به هنگام کار با آب اکسیژنه

1. برچسب را با دقت بخوانید و دستورالعمل‌های سازنده را دنبال کنید. آب اکسیژنه در غلظت‌های مختلف وجود دارد؛ بنابراین مهم است که دستورالعمل‌های خاص محصولی را که استفاده می‌کنید، دنبال کنید.
2. هنگام کار با آب اکسیژنه، همیشه از دستکش، عینک محافظ و لباس آزمایشگاهی استفاده کنید. این کار از پوست، چشم و لباس شما در برابر تماس با مواد شیمیایی محافظت می‌کند.
3. این ماده را باید در فضایی با تهویه مناسب استفاده کنید. از کار با آن در فضاهای بسته یا در نزدیکی منابع گرما خودداری کنید.
4. از تماس مستقیم با پوست و چشم خودداری کنید. آب اکسیژنه می‌تواند پوست و چشم را تحریک کند. اگر با پوست یا چشم شما تماس پیدا کرد، فوراً با آب فراوان شستشو دهید.
5. از استنشاق بخارات خودداری کنید. بخارات آب اکسیژنه می‌تواند مضر باشد. در صورت امکان، از این ماده در فضای باز یا با تهویه مناسب استفاده کنید.
6. از مخلوط کردن آن با سایر مواد شیمیایی خودداری کنید. آب اکسیژنه می‌تواند با برخی از مواد شیمیایی دیگر واکنش خطرناکی داشته باشد. به عنوان مثال، هرگز آن را با آمونیاک مخلوط نکنید؛ زیرا این کار می‌تواند منجر به انفجار شود.
7. از بلعیدن خودداری کنید. این ماده سمی است و در صورت بلعیدن می‌تواند مضر باشد.
8. تمام سطوحی را که با آب اکسیژنه تماس داشته اند با آب و صابون تمیز کنید.
9. دستکش‌ها، عینک‌ها و لباس‌های محافظ خود را بشویید.
10. این ماده را از دسترس کودکان و حیوانات دور نگه دارید.

بسته بندی آب اکسیژنه

• مقاومت: بسته بندی باید در برابر آب اکسیژنه و بخارات آن مقاوم باشد. مواد شامل شیشه، پلاستیک‌های خاص مانند پلی اتیلن (PE) و پلی پروپیلن (PP) و فلزات ضد زنگ مانند فولاد ضد زنگ برای نگهداری آن مناسب است.
• نفوذ ناپذیری: بسته بندی باید برای جلوگیری از نشت و تبخیر آب اکسیژنه نفوذ ناپذیر باشد.
• موانع: بسته بندی باید دارای موانعی برای جلوگیری از نفوذ نور باشد؛ زیرا نور می‌تواند باعث تجزیه این ماده به آب و اکسیژن شود. بطری‌های شیشه ای قهوه ای رنگ یا بطری‌های پلاستیکی با پوشش UV رایج‌ترین نوع بسته بندی برای این منظور هستند.
• ایمنی: بسته بندی باید طوری طراحی شود که خطر نشت یا ریختن را به حداقل برساند. این امر به ویژه برای غلظت‌های بالاتر این ماده که می‌تواند تحریک کننده پوست و چشم باشد، مهم است. درب‌های پیچ دار و پلمپ های ایمن از ویژگی‌های مهم ایمنی هستند.

سوالات متداول

آب اکسیژنه چیست؟

آب اکسیژنه (H2O2) یک مایع بی رنگ و شفاف است که به عنوان ساده‌ترین نوع پراکسید شناخته می‌شود.

عوامل موثر بر سرعت تجزیه آب اکسیژنه چیست؟

چهار عامل غلظت، دما، کاتالیزور و pH بر سرعت تجزیه آب اکسیژنه موثر هستند.

  آیا می‌توان آب اکسیژنه را در خانه ساخت؟

بله می‌توان آب اکسیژنه 3 درصد را در خانه با رقیق سازی آب اکسیژنه 35 درصد با آب مقطر به نسبت 11 به 1 تهیه کرد. با این حال، این فرآیند می‌تواند خطرناک باشد و اگر تجربه کار با مواد شیمیایی ندارید، توصیه می‌شود آب اکسیژنه آماده را از داروخانه یا فروشگاه‌های مواد غذایی خریداری کنید.